ATD Vierde Wereld geeft armen stem bij VN in New York

Wat ná de Millenniumdoelen?

Artikel geplaatst 5 september 2013 Print Friendly

ATD Vierde Wereld geeft armen stem bij VN in New York

Claude Mormont ging naar New York voor een bijeenkomst over de Millenniumdoelen. ‘Met dank aan ATD Vierde Wereld om de organisatie waarvoor ik werk uit te nodigen en met dank dat die mij liet gaan. Dat zijn geen holle woorden. Vanaf de eerste dag heb ik ervaren wat ik ook al tijdens de voorbereidende bijeenkomst in Brussel kon ervaren: deze ontmoeting is een onmisbare bijdrage aan het denken over de Millenniumdoelen en hun vervolg, over ontwikkeling in het algemeen en het resultaat ervan. En dan heb ik het zowel over de officiële bijeenkomst als over de ontmoetingen in de rand ervan.’

De armoede halveren, alle kinderen naar school, meer mensen in een duurzaam leefmilieu: deze en nog 5 andere doelstellingen werden uitgeschreven en becijferd. De Millenniumverklaring is in september 2000 ondertekend door alle staatshoofden en regeringsleiders van de VN-lidstaten. En alle landen zouden zich inspannen om die doelen tegen 2015 te halen. Maar ‘de tijd loopt’ [1] en de Millenniumdoelen zullen niet gehaald worden. Wat na 2015? De Verenigde Naties willen het programma bijsturen en voortzetten.

Wat kan beter? ATD Vierde Wereld vraagt om de kennis en ervaring van mensen in armoede in te brengen. Ook mensen in armoede hebben ideeën. In twaalf landen waar de internationale beweging actief is werden de millenniumdoelen gewikt en gewogen: België, Bolivia, Burkina Faso, Brazilië, Frankrijk, Haïti, Guatemala, Madagaskar, Mauritius, de Filippijnen, Peru en Polen. De deelnemers aan het project kwamen wekelijks of maandelijks samen, in een periode van 6 tot 24 maanden. Ze wisselden van gedachten en leerden hoe ze best hun bekommernissen kunnen verwoorden. Ze hadden ontmoetingen met mensen uit de universitaire wereld, NGO’s, handelsorganisaties, ambtenaren, de Europese Unie, Unicef, de Wereldbank. Dan waren er ook nog vijf internationale seminars. Eén ervan ging door in Brussel. Zo konden deelnemers van verschillende landen elkaar ontmoeten en verder werken op de thema’s. Een afsluitend seminar ging door in New York op 26 en 27 juni. Meteen konden dan ook de resultaten overhandigd worden aan de Verenigde Naties.

Littekens
Eerst even de Belgische delegatie voorstellen die naar New York ging: Claude Mormont van Entraide et Fraternité [2], Andrée Defaux, militante van LST, een vereniging uit Namen, Didier Clerbois, militant van ATD Vierde Wereld in Charleroi, Thierry Viard, volontair van ATD Vierde Wereld en verantwoordelijk voor internationale relaties.
Uit het verslag van Claude: “Het helpt om enkele talen te kennen. Marlon, een militant uit Boston wil zijn gesprek met Juan-Carlos uit Bolivia voortzetten. Hij vordert me op om te vertalen. Marlon heeft vragen over de littekens van Juan-Carlos. ‘Op mijn vijfde woonde ik al op straat’ vertelt Juan-Carlos. Mijn moeder en mijn vader ken ik niet. De littekens zijn de sporen van het geweld op straat. Tot vijf jaar geleden had ik geen geboortebewijs en geen identiteitspapieren.’ Tijdens de bijeenkomst van deze voormiddag nam Juan-Carlos het woord. Armoede bestrijden is op de eerste plaats op zoek gaan naar de mensen die totaal verlaten zijn, pleitte hij. Zijn ervaring voedt zijn engagement van vandaag, verscherpt zijn blik en verstevigt zijn denken.
Later praat ik met Justin uit Burkina Faso over zijn jarenlang engagement met ATD Vierde Wereld en de kinderen die hij ontmoet in de straten van Ouagadougou en in de ‘Hof van Honderd Beroepen’, een project van ATD Vierde Wereld. Hij heeft het vooral over de banden die stap voor stap hersteld worden tussen de kinderen en hun ouders in de dorpen. Als dat te vlug gaat riskeert het van korte duur te zijn. Er is geduld nodig en respect voor het ritme van de een en de ander, dan pas hebben de hernieuwde contacten een stevige basis en vindt de gemeenschap een kind terug dat weggegaan was, een overwinning waar ze sterker uit komt.’
Deze ontmoeting doet nadenken over efficiëntie. Justin vertelde dat maatschappelijk werkers ook inspanningen doen om kinderen terug te brengen naar hun dorp, maar ze moeten resultaten halen en dat verplicht hen om vlug te gaan. Kinderen die zonder voldoende voorbereiding naar hun dorp gebracht worden vertrekken meestal vlug terug. En dat is een mislukking voor iedereen. Zijn er geen twee manieren van efficiëntie? Die van de maatschappelijk werkers is de meest gangbare. Ze moeten resultaten voorleggen binnen een welbepaalde termijn en dat bepaalt hoe ze werken. Maar niets zegt dat de werkwijze die steunt op ontmoeting en geduld niet even efficiënt blijkt aan het einde van de rit. Het zou goed zijn om die twee benaderingen met elkaar te confronteren. De efficiëntie zou er baat bij hebben.”

Maximumrechten
Na twee dagen van ontmoetingen tussen de delegaties en gesprekken met mensen van verschillende instanties, was er het overleg op het hoofdkwartier van de Verenigde Naties met de verantwoordelijken voor de Millenniumdoelen. Voor de Belgische delegatie nam Andrée Defaux het woord. Ze bracht een echo van het voorbereidende internationale seminar begin dit jaar in Brussel en besloot met enkele aanbevelingen. De immense verspilling van menselijk talent als gevolg van armoede is een probleem dat moet meegenomen worden in de Millenniumdoelen. Die moeten ook naar de landen van het Noorden kijken, want de armoede neemt daar toe. Duurzame ontwikkeling is niet mogelijk zonder economische regulering: men spreekt altijd over minimumrechten voor armen maar moet er ook niet gedacht worden over maximumrechten voor rijken en over grenzen aan het verwerven van rijkdom? Er moet meer ingezet worden op partnerschap met verschillende actoren waarbij ook de armsten een plaats hebben. Nu wordt hun ervaring vaak ontkend en zelfs in diskrediet gebracht. De streefcijfers om armoede te verminderen laten een deel van de arme bevolking aan de kant staan en zijn een bron van geweld tussen zij die mee opgenomen worden en zij die aan hun lot overgelaten worden. Echte efficiëntie vereist de wil om iedereen te bereiken.

Banden uitbouwen
Ook in het werkdocument dat aan de VN werd overhandigd staan aanbevelingen voor de agenda na 2015, niet alleen over wat moet bereikt worden maar ook over hoe dat moet gebeuren. De ervaring leerde dat een doel in cijfers uitgedrukt zelden gehaald wordt binnen de gestelde termijn. Veel belangrijker is het om uit te werken welke stappen nodig zijn voor verandering en wie ervoor verantwoordelijk is.

Claude Mormont: ‘De deelnemers vonden het een belangrijke stap dat ze bij de VN gehoord werden, maar alles begint nu pas, want zonder waakzaamheid en voortdurende druk zal er niets veranderen. Maar heel zeker gaf dit hele proces aan de mensen die erbij betrokken waren nieuwe kracht, moed en bewustzijn, vooral door de kwaliteit van de uitwisselingen tussen de landen. Vernieuwend is dat heel wat andere maatschappelijke organisaties betrokken waren met wie we verdere banden kunnen uitbouwen. En dat leidt tot krachten die elkaar versterken.’

M.-T. Poppe


De Belgische delegatie: Andrée Defaux, militante van LST, een vereniging uit Namen, Thierry Viard, volontair van ATD Vierde Wereld, Didier Clerbois, militant van ATD Vierde Wereld in Charleroi, Claude Mormont van Entraide et Fraternité (zustervereniging van Broederlijk Delen).

[2Zusterorganisatie van Broederlijk Delen; voordien was Claude volontair van ATD Vierde Wereld.