Armoede en globalisering

"Een andere wereld is mogelijk"

Artikel geplaatst 26 mei 2011 Print Friendly

Armoede en globalisering

Thierry Viard was in februari in Dakar. Hij nam deel aan het Wereld Sociaal Forum. Een aanleiding voor een gesprek met deze Franse volontair die sinds enkele maanden Brussel als uitvalsbasis heeft.

Waarom was het voor ATD Vierde Wereld belangrijk om aanwezig te zijn op dit forum in de Senegalese hoofdstad?
Als maatschappelijke organisaties en bewegingen uit de hele wereld nadenken over globale problemen, dan moeten we erbij zijn. ATD Vierde Wereld vertegenwoordigt de armsten. Alle problemen zijn met elkaar verbonden. Als dat vergeten wordt kan zich dat tegen de armsten keren. Wij zijn ook voorstander van een duurzame ontwikkeling, maar als er gesproken wordt over het opdoeken van grote vuilnisbelten in Madagascar dan vragen we om na te denken over de toekomst van de mensen die er leven.
Ik was in Dakar samen met drie andere mensen van de internationale beweging en met de ploeg van ATD in Dakar. We hadden veel contacten met mensen van andere organisaties. Dat was heel verrijkend.

Globalisering is een term die veel ladingen dekt. Welk aspect is voor jou belangrijk?
Er zijn veel zaken die niet meer op nationaal niveau kunnen worden geregeld: het klimaat, de voedselproblematiek en ook de armoedebestrijding. Er is dus een groter overleg nodig om te komen tot internationale oplossingen.

Van Porto Alegre tien jaar geleden tot Dakar in 2011, men zegt wel eens dat dit bijeenkomsten zijn van andersglobalisten.
Het Wereld Sociaal Forum is een platform waar organisaties samen nadenken en zoeken naar andere wegen. Het is zeker geen ‘tegenmacht’, al is er wel kritiek op het neoliberalisme. ‘Een andere wereld is mogelijk’, dat is de overtuiging. Een voorbeeld is de Tobin-taks, een kleine belasting op internationale kapitaalstromen. Het idee van zo’n taks heeft geloofwaardigheid gekregen nu is aangetoond dat die taks wel degelijk technisch mogelijk is. Of die er komt of niet is dus een politieke keuze. Ondertussen staat het thema al op de agenda van de G20, een overleg van rijke landen.

Wat met de kritiek dat de Rechten van de Mens teveel geschreven zijn op de lijnen van de westerse samenleving?
Ook al zijn er verschillen in cultuur, het gaat over fundamentele waarden. Als mensen geen rechten hebben, geen deel hebben aan het leven van de gemeenschap en aan de democratie betekent dat een enorme verspilling van menselijk kapitaal. En onder alle statistieken schuilt altijd een beschadigde kindertijd, jongeren overgeleverd aan wanhoop en volwassenen die twijfelen aan hun menszijn en hun waardigheid. In Dakar waren organisaties uit West-Afrika die opkomen voor democratie. Dat gaat niet alleen over het organiseren van verkiezingen, maar vooral over het deelnemen aan het publieke debat, over zijn stem laten horen en de middelen hebben om zich te verenigingen. Er is respect nodig voor minderheden. Als de armsten hun stem niet kunnen laten horen worden ze verjaagd. Dat zien we overal. Onder gelijk welke regeringsvorm bestaat altijd het gevaar dat de strijd tegen de armoede omslaat in een verscheurende strijd tegen de armsten.


’Als de armsten hun stem niet kunnen laten horen worden ze verjaagd. Dat zien we overal. Onder gelijk welke regeringsvorm bestaat altijd het gevaar dat de strijd tegen de armoede omslaat in een verscheurende strijd tegen de armsten.’

De Millenniumdoelstellingen gaan over onderwijs, gezondheid, duurzaamheid, het terugdringen van armoede en honger. De doelstellingen zijn heel concreet, ondertekend door 189 landen en opgevolgd door heel wat organisaties. Wat met ATD?
We zijn betrokken en duwen mee aan de kar. Maar we blijven erop hameren dat de armste en meest kwetsbare mensen het uitgangspunt moeten zijn. Als het doel is om het aantal armen tegen 2015 te verminderen met 50% wat zal er dan worden van die andere 50%? Hoe kan je dat rijmen met de Rechten van de Mens? Hoe wordt dat ervaren door mensen zelf, in een wijk, een dorp, een land? Welke ethische betekenis heeft zo’n doelstelling in hun ogen? Hierover is niet nagedacht met mensen die in armoede leven. We vragen dan ook dat zij wel betrokken worden bij een evaluatie van de millenniumdoelstellingen, zodat het beleid dat na 2015 uitgebouwd wordt aan iedereen ten goede komt.

Mensen die in extreme armoede leven stuiten op heel wat hindernissen die ze beter kunnen overwinnen als familie- en gemeenschapsbanden versterkt worden. Dat is één spoor van de voorstellen die jullie naar voor brachten. Het klinkt niet echt groots.
Het gaat er om de dynamiek van verzet die al aanwezig is te versterken Ons langdurig engagement naast gezinnen heeft ons geleerd hoe belangrijk die fundamentele banden zijn om toegang te krijgen tot basisrechten als huisvesting, onderwijs, gezondheidszorg. Het is ook belangrijk dat mensen een plaats hebben in hun buurt en in de kleine gemeenschap. Als ze daar niet gerespecteerd worden staan ze nergens. Die banden versterken is niet voldoende maar wel een basisvoorwaarde. In Afrika is het op veel plaatsen, vooral op het platteland, ook belangrijk de relatie tussen gemeenschap en school te verbeteren. Nog al te vaak ervaren kinderen dat op school hun thuismilieu wordt neergehaald en dat is catastrofaal.


De delegatie van ATD Vierde Wereld loopt mee in een optocht van het Wereld Sociaal Forum in Dakar. Thierry Viard loopt links van het midden van de tweede rij.

En wat met de rol van ATD Vierde Wereld en andere bewegingen?
Daar blijf ik in geloven. Dertig jaar geleden was de armoedebestrijding vooral gebaseerd op ‘hulp’. Nu spreken we over de Rechten van de Mens. Joseph Wrésinski is er in geslaagd een beweging op gang te brengen met mensen waarin niemand geloofde. In de Volksuniversiteit ontmoeten mensen die uitgesloten worden andere mensen. Vooroordelen aan beide kanten worden overstegen, mensen veranderen en dat is een motor voor grotere veranderingen. En bij een beweging mag je ook de kracht van een zekere spirituele dimensie niet onderschatten. Kijk maar naar wat Martin Luther King en Nelson Mandela op gang brachten.

Marie-Thérèse Poppe

Het Wereld Sociaal Forum (WSF) is een ontmoetingsplaats voor sociale bewegingen, ngo’s en burgerrechtenorganisaties. Het eerste forum werd in 2001 gehouden in het Braziliaanse Porto Alegre, als een reactie op het Wereld Economisch Forum (WEF) in het Zwitserse Davos, waar toplui van bedrijven, internationale politici, geselecteerde intellectuelen en journalisten jaarlijks bijeenkomen.

Thierry Viard studeerde af als ingenieur maar besefte goed dat niet iedereen dezelfde kansen krijgt. Al sinds 1974 is hij volontair van ATD Vierde Wereld. Hij woonde en werkte in arme buurten. Wat hij daar leerde wil hij nu op een ander niveau brengen. Hij werkt in het Europa-team van de beweging. Hun doelstelling: bereiken dat Europese instanties rekening houden met de armsten.

Meer lezen?
Thierry Viard werkte mee aan een publicatie over extreme armoede en wereldgovernance:
Xavier Godinot - Extrême pauvreté et gouvernance mondiale -ATD Quart Monde - FnGM (Forum pour une nouvelle gouvernance mondiale)
Deze publicatie verscheen eind 2010 en kan ook geraadpleegd worden op www.atd-quartmonde.org (Fr) of www.atd-
fourthworld.org
(E).

Dit artikel verscheen in het VierdeWereldblad van mei - juni 2011. Klik hier voor de PDF-versie.