Armoede op school.... Hoezo?

Dialoogtafels in Brugge op 17 oktober 2013

Artikel geplaatst 23 november 2013 Print Friendly

Armoede op school.... Hoezo?

Op 17 oktober (de Werelddag van Verzet tegen Extreme Armoede) werden in het Brugse stadhuis dialoogtafels georganiseerd rond het thema armoede en onderwijs. Deze dialoogtafels werden georganiseerd door Brugge Dialoogstad, een breed samenwerkingsverband van alle verenigingen in Brugge die werken en bezorgd zijn rond armoede.

“De samenwerking met de school verliep niet zoals ik hoopte. Ik had het gevoel dat de school niet begreep dat mijn vragen voor mij heel belangrijk waren. Ik had het gevoel dat ik niet gehoord werd en dat de school mij niet ten volle erkende in mijn positie als moeder. Ik wilde maximaal betrokken worden bij de opvoeding van mijn kind zodat ik de greep op mijn gezin kon behouden.” (Marina)

“Onze school is nog bewuster gaan nadenken over Goed en Goedkoop onderwijs. Mensen in armoede zijn welkom bij ons op school en worden met respect behandeld. Zij worden beluisterd met hun noden en kunnen hun stem uitbrengen. Het is ook hun school.” (Filip)

(getuigenissen op de dialoogtafels over armoede en onderwijs, 17 oktober 2013)

1 op 4 kinderen arm

We kunnen er niet naast kijken… armoede is de jongste tijd overal aanwezig in de media. De armoedecijfers zijn dan ook verontrustend of beter gezegd verbijsterend. Uit cijfers van armoedeorganisaties blijkt dat het aantal Vlamingen in armoede vorig jaar met een derde is gestegen.
1 op 4 kinderen groeit op in armoede. Meer en meer mensen worden getroffen door armoede. Vooral werklozen, vrouwen, alleenstaande ouders en jongeren zijn het slachtoffer.
Het zijn dus niet enkel mensen met een leefloon of een sociale uitkering, maar ook werkenden die anno 2013 niet voldoende middelen hebben om rond te komen. Een inkomen uit werk of een sociale uitkering is niet langer een garantie om uit de armoedestatistieken te blijven.
Het zou dan ook een naïeve illusie zijn te denken dat “armoede” aan onze schoolpoort voorbijgaat. Als school, die waarden als (gelijk)waardigheid en rechtvaardigheid hoog in haar vaandel voert, willen we dan ook deze oprukkende armoede en haar concrete gevolgen goed in het oog houden en op het terrein bekijken welke maatregelen hiervoor noodzakelijk zijn…
Dit is niet zo evident… want in onze maatschappij merken we meer en meer een eigenaardige tegenstelling. Enerzijds is het thema armoede wellicht nog nooit zoveel in de media geweest… anderzijds leeft bij vele mensen die zich bekommeren om armoede het gevoel dat het bestrijden van deze armoede als een fundamenteel onrecht steeds meer teruggedrongen wordt in nieuwe vormen van liefdadigheid en oprukkende voedselbedelingen… Vaak met veel goede bedoelingen en een heel groot hart, maar als we een vernederende afhankelijkheid als een normaal gegeven gaan beschouwen in onze samenleving, dan dreigt het gevaar dat het opkomen voor fundamentele rechten en waardigheid in de marge geraakt…

Schoolvisie nodig

Daarom is een structureel beleid, dat een sterk appel doet op de beleidskracht van scholen en een duidelijke schoolvisie veronderstelt, een noodzakelijke voorwaarde opdat onze school even toegankelijk blijft voor alle jongeren. In dit verband wil ik een alinea citeren uit een mededeling van het VVKSO (Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs) : “ Wij weten dat in heel wat secundaire scholen reeds tal van initiatieven bestaan om tegemoet te komen aan de noden van leerlingen uit financieel kwetsbare gezinnen. Armoede heeft echter een breed spectrum. Armoedebeleid en kostenbeheersing zullen dus raken aan heel wat verschillende en uiteenlopende aspecten van de schoolwerking. De benadering van de armoedeproblematiek op school berust in feite op drie pijlers: kennis van de armoede, communicatie en – pas op de derde plaats – de schoolkosten zelf. Of anders gezegd, een structurele aanpak van de schoolkosten is niet mogelijk zonder aandacht voor, kennis van en inzicht in de kansarmoedeproblematiek.”
In dit verband is het dus belangrijk om ons bewust te worden van de achtergronden van de armoede. Gezinnen die in armoede leven hebben immers te kampen met veel meer dan geldgebrek alleen. Het gaat vaak om allerlei problemen op een hoop, tergelijkertijd en door elkaar heen. Vanuit school moeten we er in elk geval over waken om niet in plaats van mensen in armoede te denken en te handelen, maar samen met hen in een respectvolle gelijkwaardigheid.

JPEG - 103.6 kB
Aan 7 verschillende tafels spraken de deelnemers over armoede en onderwijs.

Hoopvol initiatief Brugge

Het is dan ook verheugend om in dit verband op een hoopvol initiatief te wijzen in Brugge. Op 17 oktober (niet toevallig de internationale dag van verzet tegen extreme armoede) werden in het Brugse stadhuis dialoogtafels georganiseerd rond het thema armoede en onderwijs. Deze dialoogtafels werden georganiseerd door Brugge Dialoogstad, een breed samenwerkingsverband van alle verenigingen in Brugge die werken en bezorgd zijn rond armoede. Op deze avond zaten ongeveer 140 mensen samen aan dialoogtafels om te spreken rond 8 verschillende thema’s. Aan iedere tafel zaten mensen in armoede, mensen uit het onderwijs (directies, CLB-medewerkers, zorgcoördinatoren…) en beleidsmensen uit de politieke wereld (schepenen, gemeenteraadsleden…) samen aan tafel om vooral naar elkaar te luisteren en samen te zoeken naar concrete oplossingen. De verschillende thema’s waren bewustmaking en beeldvorming, kosten, inspraak en participatie, communicatie, digitale kloof, brede school en opvoedingsondersteuning.

Het was een hartverwarmende avond, waarbij de deelnemers vaak tot de conclusie kwamen dat we elkaars wereld heel weinig kennen. Ook werd de wens uitgesproken dat deze dialoogtafels geen eindpunt zijn, maar een vertrekpunt van verder overleg en een aanzet om samen naar oplossingen te zoeken…In het uitgebreid verslag dat op deze dialoogtafels zal volgen, zitten ook zeker elementen die ons kunnen helpen om ook in onze school stil te staan bij de gevolgen van beslissingen op de mensen in armoede. Misschien moeten we daarbij durven denken aan een plaatselijke armoedetoets, zoals deze meer en meer ingevoerd bij bv. het gemeentelijke beleid (ook in Brugge). Want nadenken over armoede blijft een opdracht voor elke school, zeker in deze tijd waar de woorden van Pere Joseph Wresinski, de stichter van ATD Vierde Wereld, weer brandend actueel geworden zijn. Hij sprak op het plein van de mensenrechten, Trocadero in Parijs in 1987 volgende woorden uit :
“ Waar mensen gedoemd zijn in armoede te leven, worden de rechten van de mens geschonden. Het is een heilige plicht ons te verenigen om die rechten te doen eerbiedigen.”

Jo Dhaenens, medestander

2 photos