’Fun’ als overlevingsstrategie in Filipijnen

Vlaamse volontairs met gezin nu ruim 2 jaar in Manilla

Artikel geplaatst 5 januari 2013 Print Friendly

'Fun' als overlevingsstrategie in Filipijnen

Meer pret in de Filipijnen! ‘It’s more fun in the Philippines!’ Dit is de slogan waarmee de Minister van Toerisme de Filipijnen op de kaart van Azië wil zetten en de campagne is hier een waar succes, de slogan is zowat overal te zien en te horen.

Of er werkelijk zoveel meer “fun” is in de Filipijnen dan in België? Als je het aan onze kinderen vraagt, zeggen ze meestal nee. Na iets meer dan twee jaar in deze megastad Manilla, worden ze (en wij) nog snel moe en overprikkeld van de drukte, het verkeer met lawaai, stank, stof, vervuiling, de vochtige hitte, de vreemde taal en cultuur en de schrijnende in het oog springende armoede. Hoe groot is het verschil met het rustige Wijhe in Nederland! Fietsen, afspraakjes na school, lekker een balletje trappen buiten,... niets van dat alles is vanzelfsprekend in Manilla.

Gelukkig zijn kinderen uitgerust met een grote dosis aanpassingsvermogen en hebben ze hun draai hier min of meer wel gevonden. Als het kwik ’s ochtends vroeg onder de 30 gaat, vraagt Ruben (7) om het raam dicht te doen. Als de overburen hun karaoke aanzetten, neemt Lukas (14) zijn elektrische gitaar om een paar solo’s van Nirvana of de Red Hot Chili Peppers te spelen. Als Wannes (11) na school even moet afkicken na een paar van die hectische jeepney-ritjes in de avondspits, brengt een potlood en tekenpapier hem weer tot rust. De totaal andere levensomstandigheden hier hebben hen min of meer gedwongen om andere terreinen en talenten te verkennen, en langzaam gaan we nieuwe en andere dingen waarderen.

Smurrie
Kan je dat nu “fun” noemen? Waarschijnlijk niet. Maar als de slogan zo’n hit kon worden, dan moet er wel ergens een waarheid achter zitten. Dat ontdekten we bijvoorbeeld toen het grootste deel van Manilla een paar maanden geleden onder water stond. Iedereen die het ooit heeft meegemaakt weet dat het geen pretje is om je huis te zien vollopen met smurrie. Vreemd genoeg verschenen er onmiddellijk de meest gekke foto’s en commentaren op Facebook, vaak voorzien van de slogan “It’s more fun in the Philippines”. Eerst waren we verontwaardigd, maar toen een paar dagen later onze wijk ook begon vol te lopen, konden we met eigen ogen zien hoe de mensen er hier het beste van maken en hun miserie weg lachen. Kinderen gierden het uit in het mega zwembad terwijl we links en rechts mannen rond plastic tafeltjes een biertje zagen drinken alsof er een pool party gaande was.


Veel kinderen van “onder de brug” doen mee aan de straatbibliotheek van ATD Vierde Wereld.

Daar lijkt ons de enorme kracht van dit volk te zitten. Wat er ook gebeurt, ze laten zich niet van de slag brengen. De Spaanse overheersing, de Amerikaanse, de gruweldaden tijdens de Japanse bezetting, het dictatoriaal regime onder Marcos, vulkaanuitbarstingen en tyfoons: niets of niemand lijkt hen klein te krijgen. In oude verhalen wordt het Filipijnse volk vaak met bamboe vergeleken. Bij het minste zuchtje wind beweegt hij mee en is bereid tot de grond te buigen bij elke storm, maar van zodra de wind geweken is staat hij weer helemaal recht als van te voren.

Eén grote leugen
Het lijkt erop dat de kracht van hun verzet erin bestaat zich niet te verzetten, of beter gezegd de indruk te wekken zich niet te verzetten. Het moet gezegd dat dit een hele omschakeling van ons vraagt. Tijdens de laatste herdenking van de Werelddag van Verzet tegen Armoede kwam de burgemeester van Manilla ook. Zowat zijn hele toespraak was één grote leugen, bedoeld om arme (van hulp afhankelijke) kiezers voor zich te winnen. Maar de man kreeg netjes een hartverwarmend applausje op het einde en de volgende dag dragen velen een t-shirt van een andere politieke partij waar ook wat te halen valt!

Nog lastiger vinden we het als de toekomst van een wijk, gemeenschap, vele gezinnen op het spel staat. Bijvoorbeeld in de wijk “onder de brug” waar een 80-tal gezinnen onder een expresweg en boven een afvoerkanaal wonen. Er is een groots “ontwikkelingsproject” gaande om de rivieren en kanalen in Manilla op te schonen. Dat is goed voor milieu, big business en toerisme. Jammer genoeg is het hele project weinig of niet geïnteresseerd in de toekomst van de mensen die daar bij gebrek aan beter wonen. Er wordt hen een nieuwe huisvesting aangeboden, want dat is ondertussen wettelijk verplicht, maar daar blijft het dan ook bij. Het ligt 2 tot 3 uur rijden buiten Manilla. Of de mensen daar ook werk zullen vinden en een goede school, of dat familiebanden zal aantasten, of de mensen überhaupt wel uit Manilla weg willen, daar vraagt niemand naar.

Samenwerken
We hebben de afgelopen maanden samen met hen gewerkt om meer inzicht te krijgen, tijdens ’forums’ en studiegroep-bijeenkomsten, via interviews en overleg met andere organisaties. Een aantal van deze gezinnen hebben namelijk net als duizenden anderen hier al iets dergelijks meegemaakt een paar jaar terug. Op enkele uitzonderingen na zijn al die gezinnen terug onder de brug of in andere slums komen wonen! Hoe schrijnend de woonomstandigheden er ook mogen zijn, de perspectieven zijn beter dan op de nieuwe locatie. In Manilla is er tenminste wat geld te verdienen, goedkopere gezondheidszorg, betere scholing en tal van andere voordelen die elke grootstad te bieden heeft.


Twee jongeren van ’onder de brug’. Zoals bij veel andere jongeren bestaat hun baan erin om op de snelweg (waar ze onder wonen), gekoelde drankjes te verkopen aan de verkeerslichten (vandaar de koelboxen). Foto: François Phliponneau, ATD Vierde Wereld.

Samen met de gezinnen van de wijk proberen we een dialoog aan te gaan met de mensen achter het opschoningsproject om een duurzame, waardige, menselijke oplossing te bekomen. Dat gaat bitter moeizaam. Eerst en vooral omdat het project binnen de gestelde tijdslimiet wil blijven en praten kan dat alleen maar vertragen. Maar ook de mensen van de wijk wachten af en houden zich meestal stil. Misschien zijn de charmeverhalen op de informatievergadering wel waar? Misschien zullen zij daar deze keer wel overleven en hun kinderen een waardige toekomst kunnen geven? Misschien worden ze van de lijst gehaald en verliezen ze elke kans op een aanbod als ze teveel vragen stellen of protesteren? Alle nadelen en onrechtvaardigheid moeten ze er dan maar bijnemen.

Dit soort situaties stellen deze gezinnen, ons team, onze beweging voor grote vraagstukken en uitdagingen. “Fun” is een overlevingsstrategie. Het houdt tegelijk onrechtvaardige systemen in stand, al zo lang. Maar dat is eigenlijk niet anders in België, Nederland, Frankrijk of Haïti. Met vallen en opstaan leren we met de mensen om ons heen.

Guy en Vanessa Malfait-Joos
zijn volontairs van de Beweging ATD Vierde Wereld uit Vlaanderen en wonen en werken sinds ruim twee jaar in Manilla. Daarvoor hadden zij missies in Frankrijk en Haïti en Nederland