’Gewoon mens mogen zijn!’

Een visie gedragen door mensen in armoede

Artikel geplaatst 8 september 2011 Print Friendly

'Gewoon mens mogen zijn!'

"Het is de eerste Visietekst van het Vlaams Netwerk van Verenigingen waar Armen het Woord Nemen die met en vanuit mensen in armoede is geschreven. Alleen daarom al is het een heel waardevol document."

Maar ook in de inhoud kunnen de militanten André Dierckx en Paul Rosiers [1] en volontair Herman Van Breen van ATD Vierde Wereld zich goed vinden. Ze hebben zelf dan ook keihard meegewerkt aan ‘Gewoon mens mogen zijn!’, zoals het stuk heet. Het heeft de goedkeuring van bestuur en algemene vergadering van het Vlaams Netwerk en is daarmee een toetssteen voor het beleid en de manier waarop er intern en naar de buitenwereld over armoede en armoedebestrijding wordt gecommuniceerd.

Het initiatief kwam in december 2008 van de grond tijdens een denk- en werkdag van het bestuur van het Vlaams Netwerk. “Een militante van Mensen voor Mensen in Aalst vond het hoog tijd voor een nieuw, serieus document dat op eigentijdse wijze duidelijk maakt dat armoede een chande is die mensen kapot maakt en dat armoede een schending is van de mensenrechten. Een tekst die ook laat zien dat mensen in armoede zelf zich dagelijks inzetten in de strijd tegen dit onrecht”, licht Herman Van Breen toe.

Tien kilo papier
“Uiteindelijk hebben vrijwel alle verenigingen, heel veel mensen in rmoede, vrijwilligers en beroepskrachten eraan meegewerkt”, vertelt Paul Rosiers. “Het was ongelooflijk hoeveel teksten de verenigingen aandroegen. Blijkbaar was er behoefte aan dit initiatief, want bij nogal wat verenigingen waren al teksten rond visie gemaakt of in de maak. We hebben meer dan tien kilo papier doorgenomen...”
De definitieve Visietekst is bondig en goed leesbaar. Dat mensen met weinig opleiding het ook moeten kunnen lezen, was niet voor niets één van de uitgangspunten. André heeft ook voor zijn eigen vorming enorm veel gehad aan het mee samenstellen: “Gedachten en ideeën die ik over armoede had, kon ik vergelijken met wat anderen schreven. Door mee te bepalen wat het belangrijkste was, heb ik een veel beter beeld gekregen. Ik kan nu ook veel beter uitleggen wat ik denk over armoede en wat we eraan kunnen doen. Ik ben er enorm van gegroeid.”


Herman, André en Paul (v.l.n.r.) zijn vooral heel blij dat er nu een eindtekst ligt, die door alle verenigingen wordt gedragen en waarin een aantal radicale zienswijzen staan waar ATD Vierde Wereld al meer dan 50 jaar internationaal van uitgaat.

“Namens ATD Vierde Wereld hebben we onder meer onze Uitgangspunten [2] ingebracht”, zegt Herman Van Breen. “In die laatste tekst komt ook nadrukkelijk naar voren dat de armsten volwaardige partners zijn in de armoedebestrijding.”

Gelijkwaardigheid
“We hebben een aantal punten heel sterk verdedigd”, aldus Herman. “Bijvoorbeeld dat de gelijkwaardigheid het allerbelangrijkste is. Dat wil zeggen dat iemand in armoede gelijkwaardig is aan een vrijwilliger en een beroepskracht. Niet alleen in de verenigingen, maar in de samenleving als geheel, moeten mensen in armoede als volstrekt gelijkwaardig worden gezien. Hulpverlening-zonder-méér bijvoorbeeld gaat niet uit van gelijkwaardigheid en biedt ook geen structurele oplossing.”
ATD Vierde Wereld stelde daarom voor om in de visietekst expliciet stelling te nemen tegen betutteling en de gevaren van hulpverlening aan te duiden. Dit werd uiteindelijk niet opgenomen in de definitieve tekst. “Heel jammer”, vindt Paul, bij wie het woord ‘hulpverlening’ het effect van een rode lap op een stier heeft. “Hulpverlening alleen houdt de armoede in stand! Neem nu een voedselbank. Je geeft iemand brood en pakt hem tegelijk zijn geld af. Je houdt hem in leven. Maar waarvoor?” André vult aan: “We vonden het daarom ook heel belangrijk om te zeggen dat we vinden dat er momenteel meer aan armoedebeheersing en aan de betutteling van mensen wordt gedaan dan aan echte armoedebestrijding.” Herman: “Zeker in de verenigingen waar armen het woord nemen, is het
absoluut noodzakelijk dat beroepskrachten, vrijwilligers en medestanders vooral bruggenbouwers zijn die mensen de kans geven om zelf het woord en het initiatief te nemen.”

Loze kreten
Paul Rosiers kan zich ook enorm boos maken over bepaalde
loze kreten over armoede die je in de politiek en in de media nogal eens tegen komt. “Bijvoorbeeld zeggen dat je de armoede met 20 procent wilt verlagen voor 2020, dat is schandalig”, is zijn stellige overtuiging. “Dat betekent in feite dat je de 20 procent mensen, die het makkelijkst bereikbaar zijn, gaat helpen en dat je de 80 procent, die het het moeilijkst hebben, gewoon afschrijft!”

Over de inbreng door ATD Vierde Wereld van de stelling ‘hoe armer en hoe kwetsbaarder mensen zijn, hoe meer erin geïnvesteerd moet worden’ was de discussie soms moeilijk.” In de Visietekst staat nu : ‘Onze focus ligt daarom op de mensen die het meest en langst uitgesloten zijn: los van kleur, afkomst en achtergrond.’

André heeft ook zijn moeite met het grote verloop van vooral beroepskrachten in de verenigingen niet onder stoelen of banken gestoken. “Je moet altijd weer opnieuw beginnen. We zouden willen dat mensen zich op lange termijn inzetten naast mensen in armoede. Als een beroepskracht naar een andere baan verhuist, hoor je nogal eens: ‘Ik heb veel van u geleerd, ik heb veel van u gekregen, dat neem ik mee in mijn werk.’ Ik heb daar grote moeite mee. Mensen in armoede zijn geen studieobjecten!”Paul voegt eraan toe dat het vaak vrijwilligers en medestanders zijn die zich langdurig inzetten en waar je een blijvende relatie mee kunt opbouwen. In de Visietekst is gekozen voor deze formulering:
‘Investeren in de groei van mensen is hoe dan ook een
langetermijnproces. (...) Deze investering vraagt ook van de
verenigingen een langdurige inzet van mensen.’

Tekst en foto: Jos Delisse

(Artikel uit VierdeWereldblad 174 - sept.-okt. 2011.)

De volledige Visietekst is als PDF-bestand te vinden op de websites van het Vlaams Netwerk van Verenigingen waar Armen het Woord Nemen en ATD Vierde Wereld. KLIK HIER.

[1André en Paul zijn naast lid van ATD Vierde Wereld ook actief in andere verenigingen en initiatieven: Paul onder andere bij Recht-Op Borgerhout en André onder andere bij Bind-Kracht.

[2Zie Over ATD Vierde Wereld. Hier vindt u verschillende teksten over onze uitgangspunten, de tekst van de Gedenksteen voor Slachtoffers van Armoede en de Oproep uit 2007 ‘Extreme armoede uitbannen, een weg
naar vrede’