Jeugdbewegingen grootscheeps in actie tegen armoede

“Eigen drempels verlagen en een signaal geven aan de samenleving”

Artikel geplaatst 24 juni 2010 Print Friendly

Jeugdbewegingen grootscheeps in actie tegen armoede

Wanneer de jeugbewegingen samen ’armoede’ tot jaarthema maken in 2011-2012 en daarmee zo’n 250.000 kinderen en jongeren én hun omgeving gaan bereiken in Vlaanderen, dan is dat nogal wat.

Voor de redactie van het Vierde Wereldblad aanleiding om nu al te gaan praten met Mathijs Wouters, voorzitter van de stuurgroep en Els Van Doren medestander van ATD Vierde Wereld in Willebroek en sinds drieënhalf jaar de eerste vrouwelijke proost van Chirojeugd-Vlaanderen.

“We weten dat de armoede toeneemt en mede daarom doen we echt moeite om ook kinderen en jongeren mee te laten doen, die ermee te maken hebben”, vertelt Els Van Doren vanuit praktijkervaring in de Chiro. Ook heeft ze veel over armoede geleerd door als medestander en chauffeur deel te nemen aan de Volksuniversiteiten van de Vierde Wereld. “Er bestaat helaas een cultuurkloof tussen zeg maar ’de vierde wereld’ en ’de middenklasse’. Als jongeren die ervaring hebben met armoede en uitsluiting al aansluiten, hebben zij door allerlei eerdere negatieve ervaringen toch vaker het idee dat ze anders zijn en er niet echt bij horen. Ze hebben bijvoorbeeld het gevoel dat de anderen elkaar al lang kennen, wat niet altijd zo is. Soms worden ze ook werkelijk onheus behandeld, dat kan gebeuren, ja.

Hechte banden
De leiding, meestal jongeren van rond de 19, willen best twee keer op huisbezoek gaan om te proberen de kinderen opnieuw te betrekken, maar geen zes keer, dat zit er voor hen doorgaans gewoon niet in. Het komt ook voor dat mensen niet durven opendoen omdat ze bang zijn dat er misschien een deurwaarder of politie voor de deur staat.
Soms worden drempels overwonnen, maar dan nog kan het na een tijdje weer anders gaan lopen. De kinderen die wel regelmatig blijven komen bouwen intussen hechte banden en vriendschappen op.
Ook de moeders spelen soms een rol: ze zien de kinderen en jongeren die er al bij zijn lopen met speciale T-shirts en denken dat ze die moeten betalen en haken al af voor ze begonnen zijn. Ik ken bijvoorbeeld een lokale groep die de shirts steeds gratis uitdeelt en wast. Het is dus zeker niet eenvoudig om de drempels te verlagen en dat zal het ook niet worden. Maar we blijven eraan werken, want we beschouwen het toch als een morele plicht.”


Is iedereen mee ? De jeugdbewegingen in Vlaanderen zullen er in ieder geval alles aan doen om de drempels te verlagen. (Foto beschikbaar gesteld door Chirojeugd Vlaanderen.)

Spontaan
Mathijs Wouters is educatief medewerker bij Globelink, een jeugddienst die jongeren betrekt bij de publieke discussies en acties rond de (wan)verhoudingen tussen Noord en Zuid. Daarnaast is hij vrijwillig voorzitter van de stuurgroep die het thema ’armoede’ namens de deelnemende bewegingen vormgeeft. Want ook armoede in eigen land en de jeugdbeweging liggen hem na aan het hart. “Van jongs af ben ik bij de scouting geweest in Kortemark, ook in de leiding. Hoewel we nooit speciaal het plan hadden om ’armoede’ of ’uitsluiting’ aan te pakken, zie ik achteraf dat we er op een spontane manier toch iets aan deden. De wijken en scholen waar kinderen met minder kansen te vinden waren, daar gingen we bewust naar toe om leden te werven, bijvoorbeeld.”

Belangrijk signaal
Op het moment van ons gesprek is de sollicitatieprocedure voor een fulltime coördinator voor het project in volle gang, dus de doelen en visies van de stuurgroep krijgen letterlijk handen en voeten. In eerste instantie gaat het initiatief uit van Chirojeugd-Vlaanderen, Scouts en Gidsen Vlaanderen, KSJ-KSA-VKSJ, KLJ, Wel Jong Niet Hetero, Jeugd Rode Kruis, FOS Open Scouting en JNM.

“Later zullen ook nog andere organisaties aanhaken”, aldus Mathijs Wouters. “Ons doel is in grote lijnen drieledig: om te beginnen willen we mensen binnen de eigen bewegingen bewust maken van de mechanismen van armoede en uitsluiting en de gevolgen daarvan. Ten tweede willen we een belangrijk signaal geven aan de samenleving en de politiek.
En last but not least willen we proberen de eigen bewegingen toegankelijker te maken voor kinderen en jongeren die met armoede en uitsluiting te maken hebben, door de drempels verder te verlagen.”
Net als Els Van Doren weet Mathijs Wouters dat het werkelijk verlagen van drempels veel eenvoudiger gezegd is dan gedaan: “Daarom zullen we ook zwaar inzetten op interne sensibilisering en vorming. Iedere beweging vult uiteraard naar eigen inzicht en mogelijkheden in hoe alle doelen in de praktijk wordt gebracht.”

Decenniumdoelen 2017
Omdat de jeugdbewegingen vinden dat ze zelf nog onvoldoende expertise hebben op het terrein van ’armoede’ is bewust gekozen om van meet af aan samen te werken met ’Decenniumdoelen 2017’* waarin een aantal belangrijke organisaties samenwerken (o.a. Vlaams Netwerk van Verenigingen Waar Armen het Woord Nemen, waarvan ATD Vierde Wereld Vlaanderen ook lid is). “Om onze ideeën en plannen steeds te kunnen toetsen”, licht Mathijs Wouters toe. “Omgekeerd is het voor Decenniumdoelen van groot belang om via onze bewegingen op een ongedwongen, natuurlijke manier toegang te krijgen tot kinderen en jongeren.”

Ontmoeting
Ook kennismaking en ontmoeting staan hoog op de prioriteitenlijst. Een belangrijk doel zal dan ook zijn dat de groepen lokaal en kleinschalig contact krijgen met anderen, via bijvoorbeeld buurthuizen, Verenigingen Waar Armen het Woord Nemen en andere organisaties.

Rond het thema worden alle registers opengetrokken om nieuw, vormend spelmateriaal voor de verschillende leeftijdscategorieën te maken. “Speels, goed toegankelijk voor kinderen en jongeren en met methodes die uitvoerbaar zijn zonder dat er dure middelen voor nodig zijn”, weet Els Van Doren. “Drempels verlagen is door grotere armoede en multiculturaliteit in steden als bijvoorbeeld Antwerpen en Brussel moeilijker dan in kleinere plaatsen. Jongeren betrekken en erbij houden kan onder meer door de groepen kleiner te houden en zo dicht mogelijk bij de plek te blijven waar zij wonen en spelen.”

Jos Delisse

Dit artikel is verschenen in VierdeWereldblad 168, mei-juni 2010

* Zie www.decenniumdoelen.be