Terugblik op de ceremonie voor de Straatdoden van 3 mei 2017

Artikel geplaatst 22 mei 2017 Print Friendly

Terugblik op de ceremonie voor de Straatdoden van 3 mei 2017

Tweeënzeventig straatdoden. Een droef en ontstellend record werd woensdag 3 mei opgetekend in het Brusselse stadhuis bij de jaarlijkse -de 12e al- herdenking van de straatdoden. 72 mensen die op, langs of door het straatleven aan hun einde kwamen in "top"jaar 2016. Ronny, 59, ne fellen. Tanguy, 40, had net weer een huis gevonden. Jean, de Suisse, 61, troubadour van de miserie. Charles, 42, African dream. Tomasz, 32, klein maar stoer,... en zo is de lijst veel te lang. Voor hen werd die woensdag een ingetogen en waardige ceremonie gehouden. De organisatie van de ceremonie was in handen van de Stad Brussel en het Straatdodencollectief, waarvan ook ATD Vierde Wereld deel uitmaakt.

Het Collectief ijvert ervoor dat straatbewoners niet zomaar verdwijnen, dat ze verder leven in onze gedachten. We willen de herinnering aan de mensen die we onderweg verloren hebben levend houden. Op straat leven is hard, het eist enorm veel van een mens om dit vol te houden. Daarom verdienen personen die op straat leven ons respect en onze erkenning.

Het was een pakkende ceremonie. Niet alleen omdat het diverse publiek aan hulpverleners, sympathisanten, beleidsmakers, religieuze en andere beleidsmakers het roerend eens waren over het feit dat dit niet zou mogen kunnen. Dat op zich is al wat. Maar ook, en vooral, omdat elke overledene met het gepaste respect, gelijk werd behandeld.

Intussen deed de gehaakte sjerp met al hun namen de ronde bij het publiek, van hand tot hand. Er werd een gedicht voorgedragen door het Brusselse collectief van stadsdichters. De dichters baseren zich op de levensverhalen van de overledenen. Het duurde lang, eindeloos lang. Het was een mantra. Die ervaring op zich was indrukwekkend. Wat opviel: de vele jonge leeftijden. Elk jaar meer, opvallend. 30. 28. 25. Adam, 22. Onvoltooide levens die ophouden, dat is nooit juist. Jonge levens op straat: dat is ook niet juist. “En ze zijn er,” knikt sociaal assistent Filip Keymeulen. “Zelfs minderjarigen. Hier in Brussel. Ik ken ze.”

 

De vrt volgde Filip van Diogenes (vereniging dat straathoekwerk uitvoert) in Brussel, hier vind je zijn verhaal:

Het wordt een zoektocht: het groepje van een tiental jongeren zit niet op een vaste stek. “Dat komt omdat ze worden weggejaagd,” zegt Filip. “Het zijn grotendeels toxicomanen, die mannen gebruiken dus, en dat zorgt soms voor overlast ja. Dat valt niet te ontkennen. Maar ja, ze kunnen ook echt nergens terecht.”
We dwalen rond: Beurs, Muntplein, galeriën, hoeken en kanten. Flip kent de portieken en de beschutte plekken. “Je vindt echt wel warme plekken in de stad. Die gasten zie je niet in de winteropvang hé, die komen daar niet.” - “En vriezen die dan niet dood?” Ik voel me een hulpeloos onnozel wicht van een andere, beschermde planeet. “Die weten echt waar ze kunnen kruipen. Vorige winter hadden ze hier langs de Kruidtuinlaan op een braakliggend stuk een kamp gemaakt: tenten, isolatie, karton. Maar na een tijd is dat ook opgekuist, natuurlijk. Dus je moet hen zoeken, elke keer opnieuw. Als ik er één vind, heb ik ze allemaal.”
Filip lacht. Na 10 jaar straathoekwerk is hij een rot in het vak, alsof hij het "gedragsparcours" van zijn gasten ruikt.” Die groep ligt me na aan het hart. Dat doet me wat, die jonge mensen op straat, die nergens een plek hebben. De instanties weten dat die hier ronddolen hé, maar er is geen aanbod voor. Je moet weten: de systemen en de procedures van de officiële organisaties werken niet voor iedereen. De muren zijn vaak te hoog. Ze moeten aan zoveel voorwaarden voldoen om hun basisrechten te kunnen krijgen. Dat is te veel ineens, dat werkt niet altijd.”
We steken over naar de tippelbuurt achter de KVS. Zijn gasten zijn nog steeds nergens te bekennen, maar Filips inpiratie is nog niet uitgeput.
We duiken in de metro, bekend terrein voor wie in Brussel het openbaar vervoer neemt. In een onopvallend hoekje zit een groepje jongeren. Twee gasten rennen achter elkaar aan, niet echt vriendelijk. “Niet mee bemoeien.”
Even later komt Filip naar de uitgang met PP. Hij is 30, beleefd, welbespraakt, sympathiek. Zijn handen en littekens verraden iets van het leven dat hij heeft geleid: tien jaar op straat, tien jaar gebruiker. “Ik ben een danser”, vertelt hij. “Ik won een wedstrijd bij Tour en Taxis en mocht naar Londen. Ik kon dansen in gezelschappen en kluste bij om mijn appartement te betalen. Ik was thuis gevlucht, voelde me niet goed. Maar na een tijd wilde ik toch mijn kans wagen in eigen land, in Brussel."
"Mijn buurman in het centrum was een dealer. Ik begon te experimenteren… Een roetsjbaan naar beneden. Tien jaar op straat slapen, tien jaar bedelen voor voedsel, tien jaar gebruiken… weten dat je vuil bent, dat je een clochard bent…. Ik ben veel bang geweest ja, bvb toen ons kraakpand uitbrandde. Ik heb mijn vriend op mijn rug naar buiten gedragen, door het vuur. Normaal is het iedereen voor zich, op straat."
"Nu voel ik mij herleven. Er is iemand die naar mij kijkt, die zich met mij bezig houdt. Ik krijg waardering. Nu probeer ik in mezelf terug te vinden wat ik heb gedaan om hier te geraken. Beetje bij beetje begin ik te begrijpen dat ik dingen moet laten.” Hij toont zijn potje metadon, een wekelijks rantsoen. “Ik heb er nog over,” zegt hij trots.
We zitten op een bankje op de grote boulevard. De stad raast voorbij. Aan de overkant van de straat woont een tante van PP: daar kan hij af en toe douchen en zijn kleren verschonen. Fillip kijkt voor zich uit: hoewel hij nu intens bezig is met PP, omdat die er echt uit wil, is dit maar een van de verhalen.
De volledige tekst vind je hier

Op 2 maart 2011, na de Jaarlijkse Ceremonie, heeft het Collectief gezamenlijk een boom geplant in het hartje van Brussel. Deze witte Japanse Kerselaar bevindt zich op het Albertinaplein, net bij het Centraal Station. Een herdenkingsplaat werd aangebracht op een aanpalend muurtje. Deze boom heeft een enorme waarde. Foto’s hieronder tonen hoe de gehaakte sjerp met namen rond de boom wordt gewikkeld.

8 photos