Zwijgen of spreken ?

Instaptheater verandert de wereld

’Ook in de rij bij de slager ben je medestander’. Dat was de titel van het indringende Instaptheater op onze Startdag op 19 september 2009. De ervaringen van een aantal deelnemers.
Artikel geplaatst 29 september 2009 Print Friendly

Zwijgen of spreken ?

Zoek de zwakste schakel, zegt de regisseur. We kijken naar scènes uit het leven gegrepen - in de rij bij de slager en aan de keukentafel thuis - gespeeld door de Brugse medestanders, geregisseerd door Lucas Vandenbussche. Wie had hier op welk moment iets anders kunnen zeggen en hoe zou het verhaal dan gelopen zijn? We testen het proefondervindelijk uit.

Het verhaal zoals gebracht door de Brugse medestanders begint in de slagerij bij Annie. Tandarts Pol koopt een ‘filet pur’, makkelijk om te bakken want hij is alleen thuis deze middag. Mevrouw is gaan shoppen in Antwerpen. En het is druk in de tandartsenpraktijk. De zaken gaan goed. Ook voor de slagerij trouwens, die net gerenoveerd is. ‘En zou het nu toch waar zijn dat ze hier een sociale woonwijk willen bouwen? Dat past hier toch niet.’ De slagersvrouw en de tandarts vinden elkaar. Arme mensen in de wijk, dat zou voor hun beider zaken slecht zijn. Het vandalisme loert al om de hoek. Een ware degradatie van hun middenklassewijk. Zou een petitie nog helpen om het tegen te houden?

Maagpijn ???

Ondertussen staat ook Frank in de winkel, duidelijk ongemakkelijk. Hij bijt op zijn lip, zegt niets, is kortaf tegen de slagersvrouw als hij zijn kipfilet in ontvangst neemt.
Thuis merkt zijn vrouw dat er iets aan de hand is. Ze houdt even op met het druk doorbladeren van haar tijdschrift. Maagpijn??? Frank schetst het gesprek in de slagerswinkel en hoe erg hij het vindt dat hij niets heeft durven zeggen. ‘Wat een geluk’ zegt zijn vrouw ‘ik zou me doodgeschaamd hebben als jij tegen die mensen was ingegaan. Ik begrijp de tandarts en de slagersvrouw. Bovendien hoeven wij ons echt niet te bemoeien met dat soort zaken. Daar hebben we politici voor.’


Zwijgen...

Stop !

Regisseur Lucas warmt het publiek op. Dit verhaal is een ketting. Die kunnen we sterker maken, niet door de sterkste schakel op te zoeken, maar door de zwakste schakel te versterken. Het theaterstukje wordt opnieuw gespeeld. Het publiek mag ingrijpen. ‘Je roept stop, je gaat naar voor en je neemt de rol van één van de acteurs over.’


...of spreken ?

Wendingen

De rol van Annie wordt overgenomen door een slager die minder vooroordelen heeft over sociale woningen en mensen in armoede. De tandarts matigt zijn toon en laat twijfel toe. Annie komt terug in haar winkel maar heeft nu naast de tandarts tweemaal te maken met klanten die een andere mening hebben. Argumenten, tegenargumenten, vriendelijk, beslist, het mag niet scherp of agressief worden, maar als het op een goede manier aangepakt wordt willen Annie en de tandarts best wel luisteren en een klein beetje opschuiven met hun standpunten. En als een volgende klant langskomt met een uitnodiging voor de werelddag van verzet tegen extreme armoede en de vraag of Annie een affiche wil ophangen in de winkel, dan krijgt hij een sympathiek ‘ja’ als antwoord.
Ook thuis tonen de invallers uit het publiek dat het anders kan verlopen.

Was het de moeite?

‘Dit toneel heeft bij mij meer losgemaakt dan een uitleg van twee uur. Ik had nooit verwacht dat de interactie van het publiek zo sterk zou zijn’. ‘Het instaptheater is een formidabel medium. De betrokkenheid was heel groot. Zeker als je zelf een rol overneemt, dan zit je er letterlijk middenin, dan kruipt het onder je huid.’
Spreken kan je leren. Zo’n theaterspel is een geweldige oefening. Je leert hoe je aan mensen naast je een bril kan aanreiken om anders te kijken naar mensen in armoede, zodat vooroordelen afbrokkelen.
En als je het woord neemt heeft het effect, dat hebben we gezien.

Hendrik, Dominique, Annie, Henri, Willy, Bees, Lies, Marijke, Paul, Herman, Jos, Trees.